Aurrekariak

2006ko apirilaren 27an, Lan eta Gizarte Segurantza Saileko Azterlanen eta Araubide Juridikoaren zuzendariak igorritako idazkia jaso da Lan Harremanen Kontseilu honetan, eta bertan bi dekretu proiektu helarazi ditu, Kontseiluak azter ditzan eta, haren eskumenen esparruan, dekretu proiektu horien gaineko txostena eman dezan. Hona hemen bi dekretu proiektu horiek: borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeen jarduera batzuk arautzen dituen dekretu proiektua eta borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeen bidez antolatutako gizarte aurreikuspen osagarriko sistema batzuk ezartzeko diru-laguntzak arautzen dituen dekretu proiektua.

Gogoeta tekniko orokorrak

BI dekretu proiektu helarazi dizkigute:

1. Borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeen jarduera batzuk arautzen dituen dekretu proiektua.
2. Borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeen bidez antolatutako gizarte aurreikuspen osagarriko sistema batzuk ezartzeko diru-laguntzak arautzen dituen dekretu proiektua.

Batera bidali dituzte Kontseilura, Kontseiluak haien edukiari buruzko txostena eman dezan, eta itxura batean horrek aditzera ematen du bi ekimenak loturik daudela edo xede bera dutela. Bi dekretu hauen edukiari buruz lehenbiziko irakurketa bat eginez gero, badirudi Eusko Jaurlaritzak onartutako gizarte aurreikuspen osagarriko planaren esparruan taxutu dituztela bi arau horiek, eta Lan Harremanen Kontseiluak txosten bat eman zuen horri buruz 2004ko abenduan, hain zuzen ere.

Hala ere, aurreikuspen plana lehenengo dekretuko zioen azalpenean baino ez da esplizituki aipatzen. Bigarren dekretua, berriz, borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeei buruzko legearen testuinguru orokorrean kokatzen da (Eusko Legebiltzarreko 25/1983 legea, urriaren 27koa), izan ere, haren garapena dela dio, lehen azken xedapenean aurreikusitakoari jarraituz. Transposizioko arau esplizitua ez den arren, dekretu proiektu honek Europako Batasuneko 2003/41 zuzentaraua –enplegu funtsen jarduerei eta enplegu funtsak gainbegiratzeari buruzkoa- aipatzen du.

Lehenbiziko dekretuak xedapen berri batzuk jasotzen ditu, xedapen horiek EAEko borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakunde guztiei aplika dakizkieke, planak kudeatzen badituzte, plan horiek ezartzeko erabilitako bitartekoa zeinahi den ere, eta erretiro, heriotza, elbarritasun, langabezia edota gaixotasun prestazioak jasotzen badituzte. Horrenbestez, arau honek ez du bigarren maila delakoa garatzeko xederik, izan ere, bigarren maila hori gizarte babeseko sistema publikoen aurreikuspen osagarriari dagokio, jakina, baina bakarrik jatorri kolektibokoari (enplegu edo elkarte planak).

Bigarrenak, berriz, gizarte aurreikuspen osagarriko erakunde batzuentzako laguntza ekonomiko batzuk arautzen ditu, hau da, enplegu edo elkarte modalitateko aurreikuspen planak kudeatzen dituztenentzakoak. Beraz, aurreneko begiratuan eta eduki zehatzari erreparatu gabe, bigarren dekretu hau bigarren maila delakoan kokatzen da, lehenengoa ez bezala.

Nolanahi ere, bi dekretuen aplikazio eremua desberdina da (lehenengoa bigarren eta hirugarren mailara iristen da), bestalde, batak eta besteak irizpide desberdina darabilte jomuga dituzten erakundeak zehazteko: lehenengoan, emandako prestazioaren arabera bereizten dira; bigarrenean, berriz, kudeatutako aurreikuspen planaren jatorriaren edo sorburuaren arabera.

Gogoeta espezifikoak

BORONDATEZKO GIZARTE AURREIKUSPENEKO ERAKUNDEEN JARDUERA BATZUK ARAUTZEN DITUEN DEKRETU PROIEKTUA

Alderdi teknikoak

Esan bezala, dekretu proiektu hau borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeei buruzko legea garatzen duen xedapen gisa agertzen da, lehen azken xedapenak horretarako ematen duen baimenari jarraituz.

Zentzu hertsian, ordea, ez bide da lege garapeneko xedapena. Dekretuak borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakunde jakin batzuei baino ezin aplika dakizkiekeen xedapen batzuk dakartza eta legeak berak jasotzen ez dituen irizpideak darabiltza bereizketa hori egiteko: erakunde horiek nolako prestazioak eta planak eman eta kudeatzen dituzten.

Dekretu honek oinarrizko eredu bi onartuko lituzke –edo "ex novo" sortuko lituzke- aurreikuspen erakundeen artean, erakundeok ematen dituzten prestazioen arabera, baita araubide juridiko desberdina duten azpieredu batzuk ere erretiro, ezintasun edo heriotzagatiko prestazioak ematen dituztenen artean onartutako konpromisoa irizpidetzat hartuta: prestazioa zehaztua izan edo ez, errendimendua ausazkoa edo ziurtatua izan, arrisku biometrikoen estaldura (8., 9., 10. artikuluak etab.), edo bazkide babeslea nolakoa den (sozietate kooperatiboei buruzko bosgarren xedapen gehigarria).

Horrela, EAEko borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeak arautzen dituen esparruan hainbat araubide berezi sartzen dira erakunde jakin batzuentzat, legeak sektore edo eremu homogeneotzat hartzen badu ere; eta, gainera, bereizteko irizpideak erabiltzen dira horretarako, garatu nahi den legeak jasotzen duen tipologia alde batera utzita.

Legeak berariaz baimena ematen dion arren baliteke dekretuak muga gainditzea, eta horrek arrazoizko zalantzak sor litzake xedapenaren legezkotasunaren beraren inguruan ikuspegi juridikotik. Baina, hori aparte utzita, legegintza teknika hutsaren ikuspegitik ere ez dirudi erabakirik egokiena denik legezkotasun blokearen argitasunari eta koherentziari dagokienez.

Azkenik, zioen azalpenean Europako Batasuneko 2003/41 zuzentarauari buruz egiten den aipamena ere ez dirudi oso zuzen dagoenik. Izatez, dekretuaren eremuak –banakako planak (hirugarren maila) kudeatzen dituzten erakundeak ere sartzen dira bertan- Europako Batasuneko araua gainditzen du, honek enpleguko pentsio funtsak besterik ez baitu aipatzen, izan ere, dekretuan bereizteko irizpide gisa ez da prestazio mota erabiltzen, eskubidea finkatzen duen bitartekoa baizik (enpleguko aurreikuspen plana).

Gogoeta espezifikoak txostena emateko helarazitako xedapenaren eduki zehatzari buruz

Lehenago esan bezala, Lan Harremanen Kontseilura helarazitako xedapen proiektuak ez du araubide juridiko bereizirik ezartzeko xederik enplegu aurreikuspen planak edo aurreikuspen plan kolektiboak kudeatzen dituzten erakundeentzat eta banakako planak kudeatzen dituztenentzat, aitzitik, erretiro, ezintasun, heriotza eta gaixotasun edo langabezia prestazioen inguruan eraikitzen den gizarte aurreikuspen osagarria oro har batera lantzea hobesten du legearen ikuspegitik, eta ez ditu bereizten nahitaezkoak ez diren zutabeak edo mailak prestazio horien oinarrian. Hartara, dekretuak alde batera uzten ditu bai prestazioak finkatzen dituen bitartekoa (plan kolektiboa, elkarte plana edo banakako plana) bai gertaera eragilea jazo ondoren prestazio horiek emateko era (biziarteko errenta, finantza errenta edo kapitala).

Geroago ikusiko dugun bezala, bigarren dekretuak era bereizian ekiten dio bigarren mailari, baina oso modu mugatuan haatik.

Edukiari dagokionez, dekretu proiektu honek jasotzen dituen xedapenak teknikoak dira funtsean eta, bistan denez, hainbat iritzi desberdin eman litezke hari buruz.

Eskematikoki, xedapen horiek ondoko gai hauek jorratzen dituzte:

• Gobernu organoen eraketa eta kualifikazioa, 3. artikuluan zehazten denaren arabera. Arau hau irakurrita, ordea, zalantzak sortzen dira, ez dago argi aipatzen dituen baldintzen artean guztiak batera aplikatu behar zaizkien gobernu batzordeari eta zuzendaritzari edo alternatiboki aplikatu behar zaizkien, eta elkarrekin konpondu behar ote diren ere (egiaztatutako titulazioa eta esperientzia) eskakizun metagarri edo alternatibo gisa.
• Kontuak eta kudeaketa txostena aurkezterakoan bete beharreko baldintzak eta bereziki (5. artikulua) bazkideari edo onuradunari eman beharreko informazioaren edukia; nolanahi ere, arauak ez du zehazten onuradun potentziala den edo bazkidea izan gabe prestazio baten onuradun titularra den (hain zuzen bazkide oso baten kausadun gisa). Zehaztasun eza errepikatu egiten da arauaren beste atal batzuetan.
• Aktiboen kudeaketa, baliabideen inbertsioa, hornidura teknikoen finantzazioa edo aurreikuspen erakunde batzuei funts gehiago eskatzea jorratzen duten arau batzuk.

Txosten honetako beste atal batean genioen bezala, hein handi batean xedapen hauek araubide (edo azpiaraubide) bereizi bat sortzen dute aldagai berri bati jarraituz: eman beharreko prestazioen nondik norakoa alegia, eta betebehar zehatzak finkatzen dituzte bazkidearentzako eskubide ziurra edo aurretik zehaztua dakarten planak kudeatzen dituzten erakundeentzat, bai jasotzeko denborari buruz (biziarteko errenta), bai inbertsioaren errendimendu bermatuari buruz edo bai jaso beharreko prestazioaren zenbateko zehatzari buruz.

Iritzi hau errepikatzen badugu ez da dekretu proiektuan ezartzen den araubide substantiboaren beraren balioespen gisa, azterlan honen izaera teknikotik haratago legoke eta, baizik eta, lehenago adierazi dugun bezala, garapeneko arau baten bitartez erakundeen tipologia askotarikoa eta korapilatsua zehazten duelako, legeak zehazten dituen kategoriak alde batera utzita.

-Azkenik, dekretu proiektuaren 13. artikuluak publizitate jarduerak arautzen ditu.

Dekretuak, amaitzeko, bost xedapen gehigarri ditu, eta txosten honetako aurreko ataletan esandako gauza berdintsuak aplika dakizkieke funtsean, hau da, araubide substantibo desberdinak ezartzen dira prestazio motarekin zerikusia duten irizpideen arabera. Hartara, bosgarren xedapen gehigarria nabarmentzen da tratamendu espezifikoa ematen baitie berriz ere kooperatibetan onartutako planak jasotzen dituzten erakundeei, arauan horretarako azalpen objektiborik islatu gabe.

Dekretu proiektuan xedapen iragankor bat eta bi azken xedapen ere jasotzen dira.

BORONDATEZKO GIZARTE AURREIKUSPENEKO ERAKUNDEEN BIDEZ ANTOLATUTAKO GIZARTE AURREIKUSPEN OSAGARRIKO SISTEMA BATZUK EZARTZEKO DIRU-LAGUNTZAK ARAUTZEN DITUEN DEKRETU PROIEKTUA

Bigarren dekretu proiektuak, ordea, aipamen esplizitu bat jasotzen du zioen azalpenean EAEko gizarte aurreikuspen osagarriko planari buruz. Aztergai dugun honetan, planak enpleguko sistemei buruz eta sistema horiek kudeatzen dituzten erakundeei buruz iragartzen zuen lehentasunezko araubidea diru-laguntzetara mugatzen da, eta proiektuaren 5. artikuluan zehazten ditu horien zenbatekoak eta iraupenak.

Haren xedea diru-laguntza batzuk ezartzea da gizarte aurreikuspen osagarriko erakunde batzuentzat. Erakundeok gutxienez erretiro, ezintasun iraunkor eta heriotzagatiko prestazioak (3. artikulua 5. idatz zatia) emateaz gain, estatu hitzarmenen bitartez edo akordio kolektiboen bitartez onartutako aurreikuspen plan kolektiboen kudeaketaren esparruan aitortu behar dituzte prestazio horiek, langileen ehuneko jakin bat biltzen bada akordio horietara (hirutik bi); edo erakunde kooperatiboek edo lan sozietateek beren bazkide langileentzat onartutako gizarte aurreikuspeneko erakunde bat sortzeko akordioen bitartez zein lehenagotik dagoen gizarte aurreikuspeneko erakunde batera biltzeko akordioen bitartez onartutako aurreikuspen plan kolektiboen esparruan aitortu behar dituzte prestazio horiek.

Arau hau beste aurreikuspen plan batzuk kudeatzen dituzten erakundeentzat ere bada, partaideek lanbide edo elkarte harremana badute elkarrekin, eta kolektibo horiek ordezkatzen dituen erakunde batek bazkide babesle badihardu.

Txosten honetako beste atal batean esan bezala, dekretu proiektu honen aplikazio eremua aurreko dekretu proiektutik erabat aparte zehazten da. Arau bakoitzak irizpide autonomoen arabera finkatzen du bere aplikazio eremua. Zehazki, aztergai dugun dekretu honetan, irizpide horien zerrenda 3. artikuluan agertzen da, eta diru-laguntza jaso dezaketen erakundeen "gutxienezko estatusa" jasotzen da bertan; gainerakoetan arauak diru-laguntza horiek jasotzeko zenbatekoa, betebeharrak eta baldintzak islatzen ditu.

Horrek esan nahi du, beraz, borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakunde jakin batzuk bultzatzearen aldeko apustua egiten dela, eta enpleguko eta elkarteko planak kudeatzeaz gain, eredu jakin bat jarraitu behar dutela, ondoko ezaugarri hauen arabera:

a) Eremu objektiboan, gizarte prestazio osagarriak kudeatu behar dituzte erretiro, ezintasun iraunkor eta heriotzagatik, gutxienez. Lehentasunez (gehienbat dekretuak darabilen terminologia zehaztugabearen arabera) prestazio horiek gertaera eragilea jazo ondoren eman behar dira, biziarteko errenta gisa edo gutxieneko iraupen bat (hamabost urte) duen finantza errenta gisa edo gehienak kapital moduan ohiz kanpoko egoeren aurrean.

b) Eremu subjektiboan, inoren konturako langile, bazkide langile edo lanbide edo elkarte lotura duen kolektibo bereizi bat izan behar dute bazkide osoek, eta bazkide babesleek, berriz, kasuan kasuko enplegu emaileak, enpresa kooperatiboa edo lan sozietatea edo ordezkaritza duen erakundea izan behar dute hurrenez hurren.

c) Alderdi formalen artean, akordio kolektibo baten esparruan izenpetutako aurreikuspen plan batean jaso behar dira eskubide eta betebehar guztiak, eta akordio kolektibo horrek ezaugarri desberdinak izango ditu kasuan kasuko kolektiboaren arabera.

d) Azkenik, beste alderdi formal batzuei dagokienez, ziurtatu behar da pertsonal guztia sar daitekeela planean eta ordezkaritza paritarioko sistema bat antolatu behar da bazkide osoen eta bazkide babesleen artean; horretarako, erabakiak hartzeko araubidea behar da, eta arauak ez du hori ongi zehazten, izan ere, ordezkari talde bakoitzaren barnean gehiengo erlatiboen sistema baten aldeko jarrera agertzen du arauak, itxura denez, baina gehiengo kualifikatu orokorrak (%66) ere onartzen ditu, izatekotan, hala ere, ez du zehazten aurreikuspen honen norainokoa.

Ezaugarri orokor hauen testuinguruan, elementu nagusi guztiak zehazkiago edo xehetasun handiagoz aztertu ahal izango dira edota bestelako balioespenak jaso ahal izango dituzte, izan ere, erakunde mota baten aldeko lehentasunezko aukera eta, horrenbestez, gizarte aurreikuspen osagarriko eredu baten aukera adierazten dute oro har, eta haien edukiak trinkotasun handiagoa edo txikiagoa izan dezaketenez, erabaki politiko gisa edo egokitasun erabaki gisa balioets daitezke.

Azkenik, iritzi teknikoen artean, aurreko dekretu proiektuari buruz esandakoetako asko dekretu honi buruz ere berdin esan daitezke, zeren zenbait erakunderen sustapen jarduera legeak ezagutzen ez duen tipologia baten arabera antolatzen baita arau honetan ere. Eta arau honek ez du zehazten lotura zuzenik lege horrekin, beharbada gauza jakintzat ematen duelako aurreikuspen erakundeen esparru bereizia legezkotasun blokera bildu dela legea garatzeko dekretua dela medio, legearen testu zehatzetik at dagoen arren; haren edukia txosten honetako aurreko atalean izan dugu aztergai.

Txosten batzordeko kideen ekarpenen sintesia

Bi xedapen hauen testuak maiatzaren 2an helarazi zitzaizkien Lan Harremanen Kontseiluko txosten batzordeko kideei, kontsulta eginkizuna betetzeko onartutako prozedurari jarraituz, eta ondoren, haietako bakoitzak bi dekretu proiektu horiei buruz egindako alegazio partikularrak bidali dituzte Kontseiluaren zerbitzuetara.

Txosten teknikoaren sistematikari jarraituz, Kontseilura txostena emateko igorritako bi dekretu proiektuak bereiziko ditugu, alegazio horien edukia azaltzeko.

BORONDATEZKO GIZARTE AURREIKUSPENEKO ERAKUNDEEN JARDUERA BATZUK ARAUTZEN DITUEN DEKRETU PROIEKTUA

Askotariko gogoetak

Orokorrak

Orokorrean, Lan Harremanen Kontseiluko txosten batzordeko kideek beren desadostasuna agertu nahi dute dekretu proiektuaren zioen azalpenean biztanleriaren etengabeko zahartzeari buruz egiten diren adierazpenekin eta, bereziki, gizarte segurantzako sistema publikoen ustezko ahuleziarekin. Kontseiluak bere iritzia eman zuen gai honen inguruan 2004ko abenduaren 28an gizarte aurreikuspen osagarriko planari buruz eman zuen irizpenean.

Dekretuaren edukiari buruzko funtsezko iritziak alde batera utzita, aplikazio eremuaz egiten duen definiziotik argi eta garbi ondorioztatzen den bezala (1. artikulua), eta hau guztien iritzia da, arau honek ez du araubide espezifiko edo bereizirik ezartzeko xederik enpleguko planak (ezta elkarte planak ere) kudeatzen dituzten aurreikuspen erakundeei buruz, prestazio jakin batzuk ematen dituzten aurreikuspen erakunde guztiei buruz baizik, kudeatzen duten plana edo akordioa zein mailatan onartu den bereizi gabe (kolektiboa edo banakakoa). Horrek esan nahi du, horrenbestez, proiektu hau aurreikuspen planean zehaztutako helburuetatik banantzen dela.

Tekniko juridikoak

Honelako txosten baten helburua ez da zentzu hertsian arau proiektuari buruzko balioespen teknikoa ematea, hala ere, txosten batzordeko kideen alegazioak bat datoz ondoko adierazpenetan:

a) Zalantzan jartzen dute erakunde jakin batzuentzat (ematen dituen prestazioen arabera eta onuradunei aitortutako eskubideek juridikoki duten edukiaren arabera) betebehar espezifikoak eta, beraz, araubide juridiko bereiziak ezartzen dituen garapeneko xedapen baten legezkotasuna, izan ere, horretarako darabiltzan kontzeptuak (aurreikuspen planak) ez ditu jasotzen garatu nahi den legeak, eta gainera legeak inposatzen ez dituen betebeharrak ezartzen ditu edo eskatzen ditu behintzat (esate baterako prestazioen arautegia, erregistro liburuak...). Honelako erabaki bat hartzeko, gutxienez behar bezalako azalpen bat eman beharko litzateke, baina dekretuko zioen azalpenak ez du halakorik jasotzen.

b) Arau honetako agindu asko zehaztugabeak dira eta legegintza teknika eskasaz finkatzen ditu betebeharrak, kontzeptu juridiko zehaztugabeak darabiltzalako edo agintaritza kontrolatzailearen mende jartzen dituelako betebehar horiek (Ogasun Sailak benetako tutoretza eginkizuna bereganatzen du erakunde hauen gainean); eta ez ditu zehazten agintaritza horrek erabili behar dituen irizpideak funtsezko gaietan, esate baterako, hornidura teknikoak kalkulatzeko aplikatu beharreko interes teknikoa, aktiboen nahikotasuna eta egokitasuna, aurreikuspenen gaineko zentzuzko desbideratzeak... besteak beste.

c) Orokorrean, nahaste handia dago hainbat aginduren nondik norakoaren inguruan legean ezagutzen ez diren kontzeptuak erabiltzen direlako eta dekretuak berak ez duelako zehazten horien nondik norakoa. Partikularki, aurreikuspen plana erreferentziatzat hartuta betebeharrak ezartzen dituztenetako askotan, izan ere, ez da behar bezain ondo ulertzen erakundearekin parekatutako kontzeptua den edo erakundetik bereizia eta ez da finkatzen irizpiderik bigarren kasu horretan planak kudeatzen dituzten erakundeei ezarritako betebeharren nondik norakoa bereizteko.

Iritzi orokor hauekin loturik, proposamen zehatzak egiten dira, adibidez, araua bere osoan baztertu eta atzera itzultzeko eskatzen du ELAk, ez baiteritzote dekretu hau tresna egokia denik egin nahi diren aldaketak egiteko; UGTk, berriz, eduki ia osoa berrikusi eta berriz ere lantzeko eskatzen du; eta aurreikuspen planean zehaztutako betebeharrak betez, borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeei buruzko lege berri bat onartzeko eskatzen du CCOOk dekretu hau onartu aurretik.

Gogoeta partikularrak arauaren eduki zehatzari buruz

Aztergai dugun arau proiektua xedapen teknikoa da funtsean eta aurreko atalean adierazitako iritziez gain, badaude halaber balioespen espezifiko batzuk.

Aplikazio eremua

Antolakunde bakoitzak aurreikuspen planari buruz eman zuen iritziaren kalterik gabe, bat datoz denak esaterakoan oraingoan aurkeztutako dekretua ez dela bigarren maila delakoa garatzeko araua eta, beraz, ez duela zerikusirik plan hartan zehaztutako estrategiarekin.

Honelako arau batek izan beharko lukeen norainokoaz dauden iritzi desberdinei gagozkiela, batzordekideen alegazio partikularren artean batzuek proposamen politikoak egiten dituzte eta defendatzen dute araubide espezifiko bat ezarri behar dela enpleguko planak kudeatzen dituzten eta nahitaezko gizarte babesaren mailaren gainetik prestazio osagarriak biziarteko errenta moduan ematen dituzten erakundeentzat (ELA); eta beste batzuek, berriz, iradokizun teknikoak egiten dituzte eta haien iritzian arauak argitu beharko luke behintzat erakunde hauek darabilten egungo kapitalizazio erregimenaren izaera banakakoa edo kolektiboa den (UGT).

Kudeaketa, zuzendaritza eta kontrol organoetako kualifikazio eskakizunak

Akats teknikoek zalantzak sortzen dituzte dekretu proiektuaren bigarren artikuluan zehazten diren kualifikazio eskakizunen norainokoaz eta ez du argitzen metagarriak edo alternatiboak diren, baina horrez gain, sindikatuek izendatutako batzordekide guztien iritziz ez dira onartu behar gobernu organoetako kideentzako kualifikazio eskakizun horiek, izan ere, ordezkariak dira funtsean, betiere erakundearen kudeaketa eta zuzendaritza organo profesionalizatuei aplikatzeari utzi gabe, hala badagokie.

Beste alde batetik, Confebaskek izendatutako txosten batzordeko kideen iritzian ere gehiago zehaztu beharko litzateke artikulu honen nondik norakoa.

Kudeaketari lotutako beste betebehar orokor batzuk

Jarraian laburbildu egingo ditugu dekretu proiektu honetan ezartzen diren kudeaketa eta informazio betebeharren inguruko hainbat alderdi teknikori buruz egindako gogoetetako funtsezko puntuak.

Nabarmentzen da ez dagoela argi kudeaketa txostenaren norainokoa (3. artikulua) eta bazkideei eman beharreko informazioan gabezia batzuk daudela, hartara, kontu ikuskarien nortasuna ezagutzera mugatzen da informazioa eta ez dira behin ere aipatzen kontu ikuskaritzen edukiak, bestalde, garrantzi gutxiko informazioa ematen da batzuetan, esate baterako hegazkortasun maila, eskuarki baldintza "estandarren" mende dagoena. Beste alde batetik, nekez gauza daitezkeen betebeharrak ezartzen ditu, esate baterako, espero den errentagarritasuna, eta aipatzen dituen beste batzuk berriz ez dira existitzen, esate baterako, prestazioen arautegia (4. artikulua).

Erregulazioa korapilatsua eta zehaztugabea da, bereziki erakundearen inbertsio printzipioen adierazpena (5. artikulua); edo ulergaitza, esate baterako, administrazioari aktiboak kudeatzeko kontratuei buruz jakinarazi beharreko informazioari dagokionez, eta ez du zehazten kudeaketa orokorreko kontratuez ari den edo hirugarren batzuen bitartez antolatzen den edozein operazioz. Barne kontroleko irizpideetan ere zehaztasun eza nabaritzen da (kontzeptu juridiko zehaztugabeak, adibidez, "antolaketa egokia", "jarduera egokia").

Bosgarren xedapen gehigarrian erakunde jakin batzuentzat ezartzen den araubide espezifikoarekin lotutako hornidura teknikoak bereziki

Atal honi buruzko gogoetek agerian jartzen dute, alde batetik, erreferentziatik ondorioztatzen den eskumeneko botere maila, arauak finkatzen duen interes teknikoaren alternatiba gisa, beste interes orokor (merkatuaren arabera finkatuak) edo partikular (erakundearentzat berarentzat kalkulatutako errendimendu espezifikoaren arabera eta erabat zehaztugabeko eta, beraz, Ogasun Sailaren eskumeneko boterearen mendeko irizpideen arabera) batzuen alternatiba gisa, eta bestetik, enpresa kooperatiboetan onartutako planak kudeatzen dituzten erakundeentzat erregimen desberdin eta berezi bat ezartzeko funtsari buruzko justifikazio objektiborik eza eta azalpenik eza (bosgarren xedapen gehigarria).

Bestalde, justifikaziorik gabekotzat jotzen da prestazio aseguratu edo berraseguratuei buruzko txosten aktuariala bertan behera uztea, izan ere, arriskua hirugarren batengana lerratzeak ez dakar berekin erakundea libratzea onuradunaren aurrean, eta berriro agertzen da kontzeptu orokorregien arabera ("aktibo nahikoak eta egokiak") finkatutako hornidura tekniko horiek finantzatzeko betebeharren zehaztasun eza (9. artikulua).

Azkenik, atal honi buruz ere adierazten dute balioesteko irizpideei buruzko informazioa eta gardentasuna hala nola irizpide horiek denboran barrena homogeneo irautea, une bakoitzean erakundeari komeni zaion moduan aldatzeko aukerarik eman gabe, alegia, onuradunen eskubideak bermatzen dituzten elementuak direla eta, beraz, eskakizun orokor gisa jaso beharko lirateke dekretuaren testuan.

Inbertitzeko arauak

Inbertitzeko arauei gagozkiela, zalantzan jartzen dira planaren sustatzaileek jaulkitako aktiboetan inbertitzeari jarritako mugak, izan ere, horrek asko ere asko murriztuko lituzke gehiengoz enpleguko aurreikuspen plan sektorial bateko enpresez osatutako eremu produktiboetan inbertitzeko aukerak, zalantzan jartzen da halaber erregulatu gabeko aktiboetan inbertitzearen ondorioz inbertsioa jaso duen erakundearen kontrola lortzearen debekua ere (ELA, LAB eta CONFEBASK).

Aitzitik, arauak baimentzen duen erregulatu gabeko merkatuen mendeko aktiboetako inbertsio portzentajea (%30) gehiegizkoa izan daitekeela ohartarazten dute (UGT).

Atal honetan, zalantzan jartzen da halaber eskumeneko botere tarte handia aitortu izana erregimenari eta aktiboak inbertitzeko baldintzei (11.7. artikuluak eskumen hori ematen dio Ogasun Sailari, agintaritza kontrolatzailearen jarduerako oinarrizko alderdiak edo irizpide orokorrak finkatu gabe), eta horrek segurtasun gabezia juridiko handia ekar dezake.

Beste alde batetik, erakundearen aktiboen kudeaketa, gordailu eta zaintza arloan ere, ezin edo oso nekez bete daitezkeen arauak ezartzen ditu 12. artikuluak, zentzu zabalean interpretatuz gero, hau da, kudeaketa kontratu orori aplikatzen bazaie eta ez kudeaketa orokorreko kontratuei bakarrik.

Xedapen gehigarriak

Xedapen hauen edukiari buruzko alegazioetan ere hainbat proposamen desberdin agertzen dira, UGTk, esaterako, gehiegizkotzat jotzen du enpleguko planak kudeatzen dituzten erakundeei administrazio gastuetarako baimentzen zaien ehunekoa (%2), eta CCOOk, berriz, zalantzan jartzen du baloreak erosteagatik bitartekotza kostuak halakotzat onartzeko irizpidea, erosteko operazioari berari egotzi beharko litzaizkioke eta.

ELAk ez du onartzen bereziki bigarren xedapen gehigarrian aitortzen den eskubidea, alegia, bazkide babeslearekin lan harremana amaitutakoan funts kapitalizatua mobilizatzeko eskubidea, gainera, ez dira bereizten gizarte aurreikuspen osagarriko erakunde desberdinak eta horietan finkatutako helburuak, ekarpenetan zein prestazioetan. Ez dago justifikazio objektiborik, bestalde, eskubide hori harremana amaitu eta hurrengo bi urteetan erabili ahal izateko. Halaber, UGTk ohartarazten du ez dela zehaztu irizpiderik mobilizazio data finkatzeko eta ahaztu egin dela, nonbait, gai horrek berebiziko eragina izan dezakeela onuradunen eskubidean (UGT).

Bosgarren xedapen gehigarriari gagozkiola, errepikatu behar dugu ez dagoela azalpenik bazkide babeslearen izaeragatik bakarrik (kooperatibak) erakunde jakin batzuk desberdin tratatzea justifikatuko duenik.

BORONDATEZKO GIZARTE AURREIKUSPENEKO ERAKUNDEEN BIDEZ ANTOLATUTAKO GIZARTE AURREIKUSPEN OSAGARRIKO SISTEMA BATZUK EZARTZEKO DIRU-LAGUNTZAK ARAUTZEN DITUEN DEKRETU PROIEKTUA

Gogoeta orokorrak

Dekretu proiektu honek, plan kolektiboak kudeatzen dituzten borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeek, lehenagotik daudenek zein sortu berriek, diru-laguntza jakin batzuk eskuratzeko bete behar dituzten irizpideak zehazten ditu, diru-laguntza horien bidez finantzatuko dira erakundea bera eratzeko eta abiarazteko gastuak, partzialki eta lehenbiziko bi urteetan, edo aurreikuspen plan kolektibo berri bat abiarazteko gastuak.

Sindikatuen iritzia

Sindikatuek izendatutako txosten batzordeko kideek ezetza eman diote lege ekimen honi, arrazoi desberdinengatik eta neurri desberdinetan:

Batzuetan, dekretuaren kontra agertzen dira erabat, politikoki eta ideologikoki kapitalizazio sistema pribatuak eratzeko diru-laguntza publikoak ematearen kontra daudelako, sistema horiek kolektiboak edo elkartekoak badira ere (LAB); beste batzuetan, berriz, ez deritzotelako egoki bide horri (BGAE bat eratzeko diru-laguntzak ematea) bultzatu nahi omen den enpleguko gizarte aurreikuspen osagarriaren eredu orokortua –ekarpen jakin bat eta prestazioak biziarteko errenta moduan dituzten enpleguko erakundeetan oinarritua- bultzatzeko (ELA).

Beste alde batetik, dekretu proiektua partzialki arbuiatzen da elkarte planak eta enplegu planak kudeatzen dituzten erakundeak parekatzen dituelako, alta, aurreikuspen planean zehaztutakoari jarraituz, negoziazio kolektiboaren inguruan antolatutako enplegu sistemak baino ez lituzke bultzatu behar, sistema publikoko gizarte aurreikuspen osagarria orokortzeko (CCOO).

Azkenik, UGTk eskatzen du, dena den, enpleguko aurreikuspen planek bazkideen borondatezko atxikimenduaren printzipioa zehatz dezatela, haien iritzian borondatezko planak kudeatzen dituzten erakundeek baino ez luketelako diru-laguntzarik jaso behar.

Gogoeta partikularrak

Sindikatuen iritzia

Dekretu proiektuari orokorrean ezetza eman arren, sindikatuek izendatutako txosten batzordeko kideek gogoetak egin dituzte dekretuko zenbait alderdi zehatzi buruz ere.

Plana ezartzeko erabilitako bitartekoaren inguruan

LABek izendatutako kideak arbuiatu egiten ditu estatutuz kanpoko akordio kolektiboak aurreikuspen planak ezartzeko bitarteko gisa, eta adierazten du gizarte aurreikuspen osagarria estatutuen araberako sektoreko hitzarmen kolektiboen bitartez baino ez litzatekeela ezarri behar, langileen eta enplegu emaileen ekarpen paritarioekin, edozelan ere, aitzitik, CCOOk izendatutako kidearen iritziz, autonomia kolektiboaren tartea ez da ez baldintzatu ez mugatu behar eta, hala egokituz gero, ekarpen desberdinak finkatzeko aukera eduki behar dute eta gutxienezko mugarik gabe (dekretu proiektuko 4. puntuko 3. artikuluak zehazten duen langile bakoitzaren soldataren %0,5 horri dagokionez).

Beste alde batetik, dekretu proiektuko 3. artikulutik negoziazio kolektibotik aparte eratutako elkarteko plan kolektiboei buruz egiten diren aipamen guztiak kentzeko eskatzen du CCOOk izendatutako kideak, dekretuak zentzu hertsian enpleguko planak arau ditzan nahi du eta.

Erabakiak hartzeko araubidea

Desadostasuna dago erabakiak hartzeko dekretu proiektuko 3.3. artikuluan zehazten den araubidearen inguruan ere.

ELA eta LABen iritzirako, bazkide osoen eta bazkide babesleen ordezkariek paritarioki osatutako gobernu organoen erabakiak –UGTko eta CCOOko kideek zalantzan jartzen dute paritariotasun eskakizun hori enpresaren ekarpenak soldata geroratutzat jotzen dute eta- alderdi bakoitzaren gehiengoz hartu beharko lirateke, eta ez litzateke gehiengo orokorren araubiderik erabili behar, ezta gehiengo orokor kualifikatuen araubiderik ere.

Aitzitik, CCOOk izendatutako kidearen iritzirako, Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeei buruzko Legearen 15. artikuluaren eta arautegiko 34. artikuluan zehaztutako irizpideen arabera hartu beharko lirateke erabakiak, orokorrean gehiengo soilez, arau horietan aurreikusitako kasuetan eskatutako gehiengo kualifikatuen kalterik gabe.

Beste gogoeta batzuk

Azkenik, UGTk izendatutako kidearen iritzirako, langileek banaka beren borondatez atxikitzeko printzipioa errespetatzen bada, enpleguko planen trataera desberdina aldi baterako diru-laguntzen bitartez baino gehiago zerga araubide bereizi eta iraunkor baten bitartez egin beharko litzateke, eta dekretu honek ez du halakorik jasotzen.

HONAKO DEKRETU PROIEKTUEI BURUZKO IRIZPENA: BORONDATEZKO GIZARTE AURREIKUSPENEKO ERAKUNDEEN JARDUERA BATZUK ARAUTZEN DITUEN DEKRETU PROIEKTUA ETA BORONDATEZKO GIZARTE AURREIKUSPENEKO ERAKUNDEEN BIDEZ ANTOLATUTAKO GIZARTE AURREIKUSPEN OSAGARRIKO SISTEMA BATZUK EZARTZEKO DIRU-LAGUNTZAK ARAUTZEN DITUEN DEKRETU PROIEKTUA.

Lan Harremanen Kontseiluko txosten batzordeak, 2006ko maiatzaren 10ean batzarturik, ondoko irizpena onartu zuen CONFEBASKek, ELAk, CCOOk eta UGTk izendatutako kideen aldeko botoarekin. Bilera horretan LABek izendatutako kideak irizpenaren kontrako botoa eman zuen eta, batzordeak berak kontsulta eginkizunerako ezarritako prozedurari jarraituz, irizpenaren ondoren jasotzen den boto erreserbatua aurkeztuko zuela iragarri zuen.

Irizpena

LEHENA.- Aginduzko txostena emateko erakunde honetara helarazitako dekretu proiektuen eduki zehatzari buruzko azterketa alde batera utzita, Lan Harremanen Kontseiluko txosten batzordeak bien kontra agertu nahi du ondoko ataletan azaltzen diren arrazoiengatik.

BIGARRENA.- "Borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeen jarduera batzuk arautzen dituen dekretu proiektuari" dagokionez, EAEn diharduten gizarte aurreikuspeneko erakundeentzat jarduera motaren arabera araubide juridiko bereizi bat ezartzeko erabakia hartzen bada, Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeei buruzko egungo Legea garatzeko arau bat ez litzateke izango horretarako tresna egokia, aitzitik, lege hori bera aldatu beharko litzateke.

Hiru aldetatik begiratuta egiten dugu gogoeta hori:

Lehenik eta behin, legeak berak jasotzen ez dituen kategoria batzuetan oinarritutako mendeko arau bat (goragoko beste bat garatzeko dena) onartuz gero arrazoizko zalantzak sortuko liratekeelako haren legezkotasunaren inguruan.

Bigarrenik, legezkotasun bloke bera osatu arren kontzeptu eta irizpide desberdinak eta maiz gutxi zehaztuak erabiltzen dituzten bi arau (lege bat eta garatzeko dekretu bat) aplikatzeak segurtasun juridiko eza eragin lezakeelako.

Hirugarrenik, Borondatezko Gizarte Aurreikuspeneko Erakundeei buruzko Legea aldatzea gizarte aurreikuspen osagarriko planaren helburu esplizituetako bat zelako.

HIRUGARRENA.- "Borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeen bidez antolatutako gizarte aurreikuspen osagarriko sistema batzuk ezartzeko diru-laguntzak arautzen dituen dekretu proiektuari" dagokionez, txosten batzordeko kideen aburuz, irizpen honetako aurreko atalean azaldutako arrazoi berberengatik, legea aldatuta zehaztu beharko litzateke nolako aurreikuspen erakundeek jaso ditzaketen eratzeko edo jarduteko diru-laguntzak.

LAUGARRENA.- Gogoeta hauek lehentasunezkoak eta aldez aurrekoak dira, horregatik ez dira jaso irizpenean batzordekide bakoitzak gizarte aurreikuspen osagarriaren ereduari buruz edo txostena emateko helarazitako bi dekretu hauen alderdi batzuei buruz dituen iritzi espezifikoak, hala ere, iritzi hori, edo parte bat behintzat, kontsulta eginkizunerako finkatutako prozeduran egindako alegazio partikularretan adierazi dute eta funtsezkoena Lan Harremanen Kontseiluak emandako txostenean jasotzen da, "ekarpenen sintesia" izenburuko atalean.

Bilbo, 2006ko maiatzaren 12a

LABek izendatutako txosten batzordeko kideak aurkeztutako boto erreserbatua

Borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeen jarduera batzuk arautzen dituen dekretu proiektuari eta borondatezko gizarte aurreikuspeneko erakundeen bidez antolatutako gizarte aurreikuspen osagarriko sistema batzuk ezartzeko diru-laguntzak arautzen dituen dekretu proiektuari buruzko irizpenaren kontra agertzen da LAB sindikatua. Horrenbestez, hona hemen bere BOTO ERRESERBATUA:

Lehena.- LABek erreserba politiko eta ideologiko larriak ditu EAEko Gobernu Kontseiluak urtarrilaren 10ean onartutako gizarte aurreikuspen osagarriko plan osoa betetzen duen filosofiaren eta espirituaren inguruan.

Bigarrena.- LAB ez dator bat EAEn gizarte aurreikuspen osagarria orokortzeko helburuarekin ez horretarako erabili nahi den mekanismoarekin, baliabide publikoak erauzten dituelako kapitalizazio sistema pribatuak finantzatzeko.

Hirugarrena.- Txostena emateko helarazitako dekretuek politikoki aurreikuspen plan horretan dute sorburua, horregatik, kontrako jarrera hau ez dugu araua egiteko erabili den legegintza teknika desegokian oinarritzen, aurreko paragrafoetan laburki azaldutako sakoneko arrazoietan baizik.

Donostia, 2006ko maiatzaren 15a