LHK-AREN TXOSTEN BATZORDEAREN TXOSTENA JUSTIZIA, LAN ETA GIZARTE SEGURANTZA SAILBURUAREN HONAKO AGINDU PROIEKTUEI BURUZ: "LAN ARRISKUEN PREBENTZIOKO ARAU-HAUSTE OSO LARRIENGATIK EZARRITAKO ZEHAPENEN BERRI ARGITARA EMATEAXEDATZEN DUEN AGINDUA " ETA "HERRI ADMINISTRAZIOEN KONTRATUEI BURUZKO LEGEAREN TESTU BATEGINEKO 20. ARTIKULUAREN d) LETRAKO ZIOAGATIK KONTRATATZEKO DEBEKUA EZARRI AURREKO ESPEDIENTEAREN BERRI ARGITARA EMATEKO AGINDUA"

1. AURREKARIAK

2006ko urtarrilaren 26an, Lan eta Gizarte Segurantza Saileko Azterlanen eta Araubide Juridikoaren zuzendariak igorritako idazkia jaso da Lan Harremanen Kontseilu honetan, eta bertan bi agindu hauek helarazten ditu, aginduon gaineko irizpena eman dezan: "Lan arriskuen prebentzioko arau-hauste oso larriengatik ezarritako zehapenen berri argitara ematea xedatzen duen agindua" eta "herri administrazioen kontratuei buruzko legearen testu bategineko 20. artikuluaren d) letrako zioagatik kontratatzeko debekua ezarri aurreko espedientearen berri argitara emateko agindua".

2006ko otsailaren 1ean, aurretiazko txosten teknikoa igorri zitzaien Kontseiluko Txosten Batzordeko kideei; aurretiazko txosten teknikoaren xedea da Batzordeko kideei eskatutako gaiaren inguruko aurrekariak eta azterketa orokor tekniko soil bat aurkeztea.

Geroago, honako agiriak jaso ziren LHKan:

2006ko otsailaren 2an, ondoko agiriak:

• "LAB sindikatuaren gogoetak"
• "ELAren alegazioak, lan arriskuen prebentzioko arau-hauste oso larriengatik ezarritako zehapenen berri argitara ematea xedatzen duen agindu proiektuari buruz"
• "ELAren alegazioak, herri administrazioen kontratuei buruzko legearen testu bategineko 20. artikuluaren d) letrako zioagatik kontratatzeko debekua ezarri aurreko espedientearen berri argitara emateko agindu proiektuari buruz"

2006ko otsailaren 3an, Euskadiko UGTko ordezkaritzaren ondoko agiria jaso zen: :

• "Eusko Jaurlaritzaren Lan eta Gizarte Segurantza Sailak emandako aginduei buruzko ekarpenak Lan Harremanen Kontseiluan integratzeko"

2006ko otsailaren 6an, Euskadiko CCOOko ordezkaritzak igorririk, Lan Harremanen Kontseiluaren aurretiazko txosten teknikoaren aldeko iritzia jaso zen.

2006ko otsailaren 6an ere, jasotako ekarpenen sintesiaren txostena helarazi zitzaien LHK-ko Txosten Batzordeko kideei.

2006ko otsailaren 8an, Txosten Batzordearen bilera egin zen LHKan, eta txosten honetako 3. atala osatzen duten iritziak azaldu ziren bertan.

2. AURRETIAZKO TXOSTEN TEKNIKOA, JUSTIZIA, LAN ETA GIZARTE SEGURANTZA SAILBURUAREN BI AGINDURI BURUZ: "LAN ARRISKUEN PREBENTZIOKO ARAU-HAUSTE OSO LARRIENGATIK EZARRITAKO ZEHAPENen berri argitara ematea xedatzen duen agindua" eta "HERRI administrazioEN kontratueI BURUZKO legearen testu bateGINEKO 20. artikuluAREN d) letraKO ZIOAGATIK KONTRATATZEKO DEBEKUA EZARRI AURREKO ESPEDIENTEAREN BERRI ARGITARA EMATEKO AGINDUA"

Bi aginduon aurrekariak

2006ko urtarrilaren 26an, Lan eta Gizarte Segurantza Saileko Azterlanen eta Araubide Juridikoaren zuzendariak igorritako idazkia jaso da Lan Harremanen Kontseilu honetan, eta bertan bi agindu hauek helarazten ditu, aginduon gaineko irizpena eman dezan.

Aurretiazko txosten teknikoaren xedea

Aurretiazko txosten tekniko honen xedea honakoa da: Lan Harremanen Kontseiluko txosten Batzordean bere aholku eginkizunetan erabakitakoaren arabera, helarazitako arauak jaso eta hurrengo lau egunen barruan batzorde honetako kideei eskatutako gaiaren inguruko aurrekariak eta azterketa orokor tekniko soil bat aurkeztea.

1. "Lan arriskuen prebentzioko arau-hauste oso larriengatik ezarritako zehapenen berri argitara ematea xedatzen duen agindua"

Aginduaren xedea

Prebentzio, kontzientziazio eta sentsibilizazio eremuetan jardutea, eta horrez gain, prestakuntza, eta lan prebentzioko araudia zorrotz betetzea.

Laneko segurtasun eta osasunerako arriskuen prebentzioa, kontzientziazio eta sentsibilizazioaren bitartez, interes publiko eztabaidaezineko kontua da eta.

Erabilitako bitartekoa

Lan arriskuen prebentzioko arau-hauste oso larriengatik ezarritako zehapenak Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkarian argitaratzea, administrazio bidean irmoak direnean.

Aginduaren azterketa

1. Egoki deritzegu agindu hau emateko, babes eta oinarri juridiko gisa ondorengo arau hauen erreferentziei: Lan Arloko Arau-hausteei eta Zehapenei buruzko Legeak 40.2 artikuluan zehazten du lan arriskuen prebentzioko arau-hauste oso larriengatik ezarritako zehapenak, irmoak direnean, argitara emango direla araudiak zehaztuko duen eran; Euskal Autonomia Estatutuak Autonomia Erkidegoari esleitzen dio laneko legeak betearazteko eskuduntza, eta laneko osasuna, higienea eta segurtasuna legeria honen barnean daudela adierazten du; eta subsidiarioki, Herri Administrazioen Araubide Juridikoa eta Administrazio Prozedura Erkidea arautzen dituen Legeak zehazten du administrazioaren egintzak argitara emango direla prozedura bakoitzeko arauek hala xedatzen badute edo dagokion organoaren iritzian interes publikoko arrazoiek hala eskatzen badute.

Ez deritzogu egoki, ordea, Justizia, Lan eta Gizarte Segurantza Sailaren egitekoak eta egitura ezartzen duen Dekretuaren 17.1) artikuluaren erreferentziari, ezer zehaztu gabe esaten denean testu honek "Lan eta Gizarte Segurantzako zuzendariari esleitzen diola lan arriskuen prebentzioko arau-hauste oso larriengatik zehapenak ezartzeko eskuduntza".

Aipatutako 17.1) artikulu honek Lan eta Gizarte Segurantzako Zuzendaritzari esleitzen dio lan arriskuen prebentzioko arau-hauste oso larriengatik zehapenak ezartzeko eskuduntza, baina ez modu absolutuan. Espresuki esaten da ezar ditzakeen zehapenak "egindako arau-hausteengatik 30.050,61 euro eta 90.151,82 euro bitartekoak" izan daitezkeela. 90.151,82 euro eta 300.506,05 euro bitarteko zigorrak, berriz, Dekretu honek Lan eta Gizarte Segurantzako Sailburuordetzari esleitzen dizkio 16.n) artikuluan. Eta, jakina, hortik aurrera eskuduntza Sailarena izango da.

Beste alde batetik, Lan Arloko Arau-hausteei eta Zehapenei buruzko Legeak, 40.2.c) artikuluan zehazten duenez: "Lan arriskuen prebentzioko arau-hausteak zigortuko dira..." "oso larriak izanez gero isunarekin, maila apalenean 30.050,62 euro eta 120.202,42 euro bitartekoa izango da isuna; erdiko mailan 120.202,43 euro eta 300.506,05 euro bitartekoa; eta larrienean 300.506,06 euro eta 601.012,10 euro bitartekoa".

Horrenbestez, zuzendariaren eskuduntza, eremu honetan, arau-hauste larriengatiko zehapen batzuetaraino baino ez da iristen, antza denez. Zehazki, maila apaleneko arau-hauste oso larrietara mugatzen da eta, gainera, horietako batzuetara bakarrik. 90.151,81 euroak gainditzen ez dituztenetara.

Hartara, gure iritzian beharrezko aldaketak egin beharko lirateke aginduan.

Gainera, ezarritako zehapenak argitaratzeko eskuduntza horiek ezartzeko eskuduntzarekin lotuta balego, beharrezko aldaketak egin beharko lirateke aginduan eskuduntzarik neurriz gaindi erabil ez dadin argitaratze horri begira. Baina halako loturarik ez balego, egokia bide litzateke nolabaiteko aipua egitea zera adierazteko: zehapen oso larriak ezartzeko eskumena zuzendariaren, sailburuordearen eta sailburuaren artean banatuta egon arren, zehapen horien guztien berri zuzendariak emango duela argitara sailburuak emandako beharrezko aginduaren bitartez.

2. Egokitzat jotzen dugu "interes publiko eztabaidaezineko..." iriztearen aipamena, laneko segurtasun eta osasunerako arriskuen prebentzioa kontzientziazio eta sentsibilizazioaren bitartez egiteari buruz, baina ez da behin ere azaltzen agindu honen sarreran zergatik orain "interes publiko eztabaidaezineko..." den, eta zein den "lan arriskuen prebentzioko arau-hauste oso larriengatik ezarritako zehapenen berri argitara ematea" proposatzeko arrazoia, eta ez zen hala duela bost urte baino gehiago, 2000. urtean Lan Arloko Arau-hausteei eta Zehapenei buruzko Legea argitaratu zenean.

Hartara, iruditzen zaigu agindu honen hasieran aipamenen bat egin behar litzatekeela ekimen hau une honetan erabakitzeko baliatu den arrazoiaren inguruan.

2. "Herri administrazioen kontratuei buruzko legearen testu bategineko 20. artikuluaren d) letrako zioagatik kontratatzeko debekua ezarri aurreko espedientearen berri argitara emateko agindua"

Aginduaren xedea

Prebentzio, kontzientziazio eta sentsibilizazio eremuetan jardutea, eta horrez gain, prestakuntza, eta lan prebentzioko araudia zorrotz betetzea.

Erabilitako bitartekoa

Herri administrazioen kontratuei buruzko legearen testu bategineko 20. artikuluaren d) letrako zioagatik kontratatzeko debekua ezarri aurreko espedientearen berri argitara ematea.

Aginduaren azterketa

1. Egoki deritzegu agindu hau emateko, babes eta oinarri juridiko gisa ondorengo arau hauen erreferentziei: ekainaren 16ko 2/2000 Errege Lege Dekretuak, Herri Administrazioen Kontratuei buruzko Legearen Testu Bategina onartzen duenak, 20.d) artikuluan xedatzen du ezin izango dutela administrazioarekin kontraturik egin inola ere hainbat kausarengatik zehapen irmoa jaso duten pertsonek, besteak beste, lan arloko arau-hauste oso larriagatik. Herri Administrazioen Kontratuei buruzko Legearen Testu Bateginak eta Herri Administrazioen Kontratuei buruzko Legearen Arautegi Orokorrak adierazten dute kontratatzeko debekua ezartzeko eskuduntza Ogasun ministroarena dela eta horrek emango duela ebazpena Estatuko Administrazio Kontratuetarako Batzorde Aholku Emailearen proposamenari jarraituz eta orokorra izango dela Herri Administrazio guztietarako.

Ez da egokia, ordea, gure iritzian, ezer zehaztu gabe esaten denean Lan eta Gizarte Segurantzako Zuzendariari dagokiola lan arloko eta laneko osasun eta segurtasun arloko arau-hauste oso larriengatik zehapenak ezartzeko eskuduntza. Eta hala deritzogu lehenago aztertu dugun aginduaren iruzkinean azaldu ditugun arrazoi berberengatik, Sailaren egitekoen eta egitura ezartzen duen Dekretuak ez diolako zuzendariari bakarrik eskuduntza osoa esleitzen arau-hauste oso larriengatik zehapenak ezartzeko. Aski da 16.n) eta17.1) artikuluei erreparatzea.

2. Bestalde, agindu honen sarreran adierazten den bezala, "Herri Administrazioen kontratuei buruzko legearen 20. artikuluaren d) letrako zioagatik kontratatzeko debekua ezarri aurretik baitezpadakoa da espediente bat zabaltzea" eta, gehitzen du, "espedientearen instrukzioa zehapen irmoak erabakitzen dituzten agintariek edo erakundeek berek egingo dute".

Izan ere, Herri Administrazioen Kontratuei buruzko Legearen Arautegi Orokorreko 19.1.3 artikuluak xedatzen duenez, "Legearen 20. artikuluko d) paragrafoko kasuetan zehapenak edo ebazpen irmoak erabakitzen dituzten agintari eta erakunde eskudunek Administrazio Kontrataziorako Batzorde Aholku Emaileari helaraziko dizkiote burututako jarduketak, kasuan kasuko espedientearen tramitazioaren bitartez...".

Horrenbestez, zuzendariak arau-hauste oso larriengatik ezar daitezkeen zehapen guztiak ezartzeko eskuduntza ez badu, aurretiazko espedientearen instrukzioa egiteko eskuduntza ere ez du izango.

Hori dela eta, gure iritzian beharrezko aldaketak egin beharko lirateke aginduan, haren edukia Sailaren egiturari buruzko Dekretuak aurreikusten duen eskuduntza banaketari egokitzeko.

3. Beste alde batetik, agindu honetan aurretiazko espedienterako aurreikusitako jarduketa zehatzetan, bigarren artikuluko a) idatz zatitik f) idatz zatira bitartean zehazten direnetan alegia, lehen azaldu ditugunak gorabehera, ez dugu eragozpen juridikorik aurkitzen. Eta, itxura guztien arabera, aurretiazko espedienterako lehenagoko eredurik ez dagoenez, ezin egin daiteke konparaziozko azterketarik bertan egindako aldaketak agerrarazteko.

3. GOGOETAK.

3.1 Lan arriskuen prebentzioko arau-hauste oso larriengatik ezarritako zehapenen berri argitara ematea xedatzen duen aginduari buruzko gogoetak.

3.1.1 Sindikatuen ordezkariek izendatutako kideen gogoeten sintesia

1.- Lehenik eta behin, bat datoz Lan Harremanen Kontseiluaren txosten teknikoan jasotako gogoetekin, hau da, laneko zuzendariak arau-hauste oso larriengatik zehapenak ezartzeko duen eskuduntzaren eta agindu proiektuaren zioen azalpenari jarraituz horren ondorio berezkoa bide litzatekeen argitaratzeko eskuduntzaren arteko ustezko lotura argitu beharra dagoela deritzote. Horrenbestez, txosten teknikoan egindako gogoetei eusten diete, alegia haien iritzian ere Justizia, lan eta Gizarte Segurantza Sailaren beraren barnean (sailaren egiturari buruzko dekretua) beste organo batzuei ere eskuduntzak ematen zaizkie lan arriskuen prebentzioko arau-hauste oso larriengatik zehapenak ezartzeko, zehapenen zenbatekoaren arabera.

2.- Bigarrenik, Sailak erabakitako ekimenarekin ados daudela adierazten dute, baina, alde batetik, sintesi honen hurrengo idatz zatian azaltzen den bezala, ez da aski haien iritzian, eta bestetik, oraingo agindu proiektu hau 2000. urtetik arau-hausteen eta zehapenen testu bateginean jasotako lege xedapen bat betetzea besterik ez dela jarri nahi dute agerian.

3.- Hirugarrenik, eta ikuspegi teknikotik ondorengo gogoetak "lege ferenda" proposamentzat jo litezkeen arren, adierazi nahi dute, gizarte eragile diren aldetik, zehapenaren berri argitara ematea, hain zuzen ere lan ezbeharren kontrako borrokan tresna eraginkorra izateko, ez litzatekeela mugatu behar arau-hauste oso larrietara, aitzitik, larriak ere barne hartu behar lituzkeela, eta bietan bete beharko litzatekeela araudi soziolaborala. Izatez, arau-hauste larriak dira lan administrazioko agintaritzak ezarritako zehapen gehienak eragiten dituztenak.

Ildo beretik, haien iritzian, zehapena berariazko erregistro batean jaso beharko litzateke, eta enpresa arau-hausleak ere bertan jaso beharko lirateke, zeren eta zehatzeko ebazpen soila agintaritzaren aldizkarian era askotako xedapenekin batera argitaratzeak eraginkortasuna galarazten baitio prebentzio tresna gisa. Gainera, ebazpen hauek osorik argitaratu beharko lirateke.

Azkenik, haien iritzian, enplegu emaile zuzena ez ezik, harekin kontratua edo azpikontratua egindako enpresa nagusiak ere argitara eman beharko lirateke, lan arriskuen prebentzio arloan indarrean den araudiaren arabera erantzukizuna badute. Ildo beretik, informatzeko prozedura berezi bat ezar liteke enpresa nagusiaren eta enpresa kontratatuaren edo azpikontratatuaren ordezkaritza bateratuko organoetarako.

3.1.2 Enpresaburuen ordezkariek izendatutako kideen gogoetak

Confebaskek izendatutako txosten batzordeko kideen ustez, txosten eske helarazitako agindu proiektu honen balioa egoki neurtzeko, lehenbizi aztertu behar dira sailaren erabaki politikoa gauzatuko duen xedapenaren alderdi teknikoak eta juridikoak, zeren eta indarrean den ordenamenduan zehaztutako lege baldintzak betetzen ez baditu, edukiari buruzko iritzia ematea ez baita ez egokia ez eraginkorra. Beste alde batetik, ez dute inolako eragozpenik edukiari dagokionean modu abstraktuan, zehapenaren berri argitara emateko aukera lege mailako arau batean jasota dagoen heinean.

Hala ere, txosten eske igorritako agindu proiektu hau indarrean den legeriaren kontrakoa da, izan ere zioen azalpenean aipatzen den Arau-hausteei eta Zehapenei buruzko Legearen Testu Bateginaren 40.2 artikuluak xedatzen baitu arau-hauste oso larrien berri argitara emango dela araudiak zehaztuko duen eran, beraz, ez dago zalantzarik, agindu baten bitartez garatu nahi da lege bat, eta hori, erregelamendu ahalmen orokorrari jarraituz, dekretu bidez egin beharko litzateke eta, nolanahi ere, lan arloan Euskal Autonomia Erkidegoak duen eskuduntzatik harantzago dagoen legegintza eginkizuna da.

3.2. Herri administrazioen kontratuei buruzko legearen testu bategineko 20. artikuluaren d) letrako zioagatik kontratatzeko debekua ezarri aurreko espedientearen berri argitara emateko aginduari buruzko gogoetak

3.2.1 Sindikatuen ordezkariek izendatutako kideen gogoeten sintesia

1.- Egoki deritzote, kasuan kasuko espedientea tramitatu ondoren, arau-hauste oso larriengatik zehapena ezarri dela jakinarazteari, kontratatzeko debekua benetan bete dadin, Estatuko Kontratuei buruzko Legearen Testu bategineko 20.d) artikuluan jasotzen den eran.

2.- Argi adierazten dute, ordea, ez daudela ados agindu proiektuaren testuak laneko zuzendariari esleitzen dion jarduketak artxibatzeko ahalmenarekin, bere nahierara erabakitzeko nolabaiteko ahalmena aitortzen diola inplikatzen duelako, eta hau bateraezina da Estatuko Kontratuei buruzko Legearen 20. artikuluak kontratatzeko debekuari buruz jasotzen dituen kasu guztietan ezarri beharko litzatekeen automatikotasunarekin. Izan ere, zehapena ezartzearen egitate objektiboaren ondorio da debekua, eta ez da bestelako inguruabarrik kontuan hartu behar, herri kontratazioaren ikuspegitik inguruabar horiek debekuaren norainokoan baino ez bailukete eraginik izango, baina inondik inora ez zehapenaren existentzian. Bestalde, gehienaz ere, inguruabar horiek jokabidea tipifikatzean hartuko ziren kontuan edo eta ezarri beharreko zehapena graduatzean eta zehaztean. Nolanahi ere, eta behin betiko testuan espedientea artxibatzeko aukera hori atxikitzen bada, erabaki hori administrazio bidez berrikusteko aukera egon beharko litzateke haien iritzian, kontratatzeko debekua gauzatzeko eskumena duen agintaritzaren aurrean.

3.- Azkenik, egungo legeria aldatzeko edo hobetzeko proposamenak diren kontuan hartu gabe, eta beraz, Lan Harremanen Kontseiluak txostena eman dezan helarazitako aginduaren eduki zehatza kontuan hartu gabe, adierazi nahi dute, gizarte eragileak diren aldetik, kontratatzeko debekua ez litzatekeela mugatu beharko arau-hauste oso larrietara, aitzitik, larriak ere barne hartu beharko lituzkeela, izatez, arau-hauste larriak baitira lan administrazioko agintaritzak lan eta gizarte arloan ezarritako zehapen gehienak eragiten dituztenak.

3.2.2 Enpresaburuen ordezkariek izendatutako kideen gogoetak

Confebaskek izendatutako txosten batzordeko kideek ondorengo gogoeta hauek adierazi dituzte:

Zehapen bat ezarri ondoren, Estatuko Kontratuei buruzko Legearen 20.d) artikuluan xedatutakoa beteaz, Estatuko agintaritzari hori jakinarazteko espediente bat igortzeko betebeharra dago, hau ordea ez du orain arte lan arloan eskumen betearazlea duen inongo autonomia erkidegok arautu. Segur aski, abian den egungo testu bateginaren aldaketa, gai hau era bateratuan arautzeko beharraren ondorio dateke, beste arrazoi batzuen artean. Testuinguru honetan, beraz, arau-hauste oso larriengatik Euskal Autonomia Erkidegoko lan administrazioko agintaritzak ezarritako zehapenen berri estatuko agintaritza eskudunari helarazteko prozedura ezartzen duen arau bat onartzeak desabantaila egoeran jar litzake erkidego honetako enpresak abagune berean dauden estatuko beste batzuen aldean, alboko ondorio gisa, Herri Administrazioekin kontratatzerakoan, Euskal Autonomia Erkidegoko administrazioak barne direla. Hauengatik guztiengatik, eta aurreikus daitekeen moduan disfuntzio hauetako konponbideari Estatuko Kontratuei buruzko Lege berriak helduko bide diolako, Confebaskek izendatuko batzordekideek, abagunea dela eta, desegoki deritzote txostena emateko Kontseiluari helarazitako agindu proiektuari.

4. LAN HARREMANEN KONTSEILUAREN IRIZPENA

Igortzen dugun agiri honetan jasotzen dira txosten batzordeko kideen iritziak eta ekarpenen sintesia, ekarpenok alderdi bakoitzaren iritzi erkide batean bil litezkeela. Ez dago adostasunik, beraz, Lan Harremanen Kontseiluaren baterako irizpenik onetsi gabe amaitu da bilera.

Bilbo, 2006ko otsailaren 9a